ثمانية عشر عددا مصورا من مجلة جامعة أم القرى لعلوم الشريعة واللغة العربية وآدبها

الإخوة الكرام أضع بين أيديكم ثمانية عشر عددا مصورا من مجلة جامعة أم القرى لعلوم الشريعة واللغة العربية وآدبها، هي ما توفر لدي منها، وتجدون أعدادا أخرى محولة من وورد في موقع الجامعة.


مجلات جامعة أم القری

مجلات جامعة أم القری

عناوین الرسالات والأطاریح العلمية في الأدب واللغة لجامعة أم القری

«عناوین الرسالات والأطاریح العلمية في الأدب واللغة لجامعة أم القری»

 ستظهر بإذن الله – قائمة بأسماء الرّسائل العلميّة الّتي نوقشت والّتي سجّلت في كلّيّة اللّغة العربيّة منذ عام 1396هـ إلى عام 1431هـ  ضمن سلسلة (الرّسائل الجامعيّة في كليّة اللّغة العربيّة) على أربع مجموعات ، إلى أن يصدر الدّليل المفصّل بهذا الخصوص – إعداد الدكتور / محمّد بن عليّ الدّغريريّ رئيس قسم الدّراسات العليا العربيّة .

 المجموعة الأولى : الرّسائل الّتي نوقشت منذ عام 1396هـ إلى عام 1410هـ

 المجموعة الثّانية : الرّسائل الّتي نوقشت منذ عام 1411هـ إلى عام 1420هـ

 المجموعة الثّالثة : الرّسائل الّتي نوقشت منذ عام 1421هـ إلى عام 1431هـ

 المجموعة الرّابعة : الرّسائل المسجّلة في كليّة اللّغة العربيّة.

إلیک رابط المجموعات الأربعة :

 

كيف تعد بحثا ؟

محمد فهمي يوسف

رئيس ملتقى الدراسات اللغوية والنحوية
مستشار أدبي

كيف تعد بحثا 

البَحْثُ ؛ وجمعه ( بُحُوٌث )
ولم تورد المعاجم جمع بحث ( أبحاث )
والباء والحاء والثاء أصل واحد ؛ يدل على إثارة الشيء ، وقال الخليل بن أحمد:
البحث طلبك الشيء في التراب ، وهو أن تسأل عنه وتستخبر عن الأمر حتى تستقصيه ، والعرب تقول :( كالباحث عن مُدْيَة ؛ مثل يضرب لمن يكون حتفه بيده)
وهو عند أهل العلم :بذل الجهد في موضوع ما ، وجمع المسائل التي تتصل به ، وهو دراسة متخصصة في موضوع معين حسب مناهج وأصول معينة ، وله عدة أنواع أو أقسام منها :
البحوث الأدبية ، والعلمية ، والإنسانية.

ويندرج تحت كل قسم بعض الفروع ؛
فالبحوث الأدبية مثلا :تشمل ؛ الأدب ، والتاريخ ، والجغرافيا ، وعلوم اللسانيات ، والفلسفة وغيرها
والبحوث العلمية تتضمن ؛ الرياضيات ، والكيمياء ، والطبيعة ، والفلك ، والجيولوجيا ، وعلم الحيوان ، والنبات وغيرها
والبحوث الإنسانية ؛ تشمل : العلوم التربوية ، والنفسية وغيرها.

المتبقي من المقال في إقرأ المزید (ادامه مطلب... ):

ادامه نوشته

چگونه يك مقاله علمي بنويسيم؟ قسمت آخر

چگونه يك مقاله علمي بنويسيم؟

قسمت آخر

(منبع: ایران کنفرانس)

طريقه نگارش چكيده مقاله براي ارائه در نشريات بين المللي

چكيده‌ مقاله: Abstract

در مجلات‌ علمي‌، چكيده‌ مقاله‌ هم‌ معني‌ خلاصه‌ است‌. اما در لغت‌ نامه‌ اين‌ دو معنا تعريفي‌متفاوت‌ دارند. ‌بعضا در متون‌ علمي‌ هر دو به‌ يك‌ معني‌ بكار مي‌ روند. بطوريكه‌ بعضي‌ مجلات‌ از يك‌ لغت‌ براي‌ هر دو مفهوم‌ استفاده‌ مي‌نمايند، البته‌ اين‌ روش‌ فراگير نيست‌ و بسياري مجلات بين چكيده و خلاصه مقاله تمايز قائل هستند. (معمولا چكيده مقاله اي كه قبل از ارسال اصل مقاله براي يك مجله ارسال ميگردد، چكيده مقاله پيشين ناميده ميشود كه با چكيدهاي كه در پايان مجلات آورده ميشود چكيده پسين تفاوت اساسي دارد).

چكيده‌ مقاله‌ قسمتي‌ است‌ كه‌ خواننده‌ بعد از جذب‌ شدن‌ توسط‌ عنوان‌ مقاله‌ به‌ آن‌ نگاه‌ كرده‌ و آنرا مي‌خواند، ‌ چكيده‌ علاوه‌ بر كوتاه‌ بودن‌ بايد بطور معني‌ داري‌ خلاصه‌ شده‌ و حاوي‌ مطالب‌ اصلي‌ و مهمترين‌ يافته‌ هاي مسلم‌ مقاله‌ باشد.

بايد به‌ مجله‌اي‌ كه‌ مي‌ خواهيد براي‌ آن‌ مقاله‌ بفرستيد نگاه‌ كرده‌ و طول‌ متوسط‌ چكيده‌ ها رااز آن‌ استخراج‌نمائيد، علاوه‌ براين‌ بايد به‌ قسمت‌ "توضيحاتي‌ براي‌ نويسندگان‌" رجوع‌ كرده‌ و اگر قوانين و ضوابط‌ خاصي‌ براي‌ نوشتن‌ چكيده‌ در آن‌ ذكر شده‌ آنرا رعايت‌ نمائيد. مثلا معمولاً گفته‌ مي‌ شود كه‌ چكيده‌ بايد بين‌ صد تا صد و پنجاه كلمه‌ باشد.

چكيده‌ بايد حاوي‌ بخشهاي زير باشد:

  • حقايق‌ واصول‌ بكار برده‌ شده‌
  • روشها
  • نتايج‌ اصلي‌
  • اهميت‌ نتايج‌ و تعبير و تفسير آنها

چكيده‌ مقاله‌ بايد حاوي‌ مطالب‌ و حقايق‌ يافت‌ شده‌ در كار تحقيقي‌، و مهمترين‌ نتايج‌ و ميزان‌ اهميت‌ كار انجام شده بوده‌ ومعني‌ هر يك‌ از يافته‌ ها را بيان‌ نمايد. نبايد در چكيده‌ مطالبي‌ رابيان‌ نمود كه‌ در مقاله‌ نيامده‌ است‌ بلكه‌ بايديافته‌ هاي‌ مرتبط بامقاله‌ را در برداشته‌ و دقيق‌ باشد . نبايد در قسمت‌ چكيده‌ از عباراتي‌ مثل‌ "اهميت‌ يافته‌ ها در اين‌ مقاله‌ بحث‌ شده‌ است‌..." استفاده‌ نمود زيرا اين‌عبارت‌ و نظاير آن‌ هيچگونه‌ اطلاعاتي‌ را به‌ خوانندگان‌ نمي‌ دهند و غير مفيد هستند و فقط محدوديت استفاده از كلمات را براي شما بيشتر مي كنند.(سقف150كلمه)- . بجاي‌ اينها بايد يافته‌ ها راذكر نموده‌ و بيان‌ كنيد كه‌ چرا اين‌ يافته‌ ها مهم‌ هستند.

چهار جزء اصلي‌ هر چكيده‌ عبارتند از:

1- يافته‌ هايتان‌ ، يا چيزي‌ كه‌ قصد يافتن‌ ‌ آنرا داشته‌ايد. اين‌ موضوع‌ ممكن‌ است‌ قبلا در قسمت‌ عنوان‌مقاله‌ ذكر شده‌ باشد.

2- اگر روشهاي‌ بكار برده‌ شده‌ در كار تحقيقي‌ جالب‌ هستند توضيحي‌ راجع‌ به‌ آنها ذكر كنيد در غير اينصورت لزومي‌ به‌ اينكار نيست‌.

3- نتايج‌ اصلي‌ كار را همراه‌ با تعابيراصلي آنها بصورت شفاف وواضح ذكركنيد.هرگزنبا يد از توصيفات‌ مبهم‌ استفاده‌ نمائيد. تعبير و تفسير‌ از نتايج‌ را براساس‌ اهميت‌ ، كاربرد و استنباط‌ از آنها ذكر نمائيد.

4- حجم يك چكيده نبايد بيش از 150كلمه باشد.

هر يك‌ از موارد فوق‌ را حداكثر در چند جمله‌ ذكر نموده‌ و از كلمات اختصاري‌ كه در متن‌ استفاده‌ نموده‌ايدو يا خود آنها را مخفف‌ كرده و به اختصار آورده ايد، در قسمت‌ چكيده‌ استفاده‌ ننمائيد. در چكيده‌ از اشكال‌ و جداول‌ استفاده‌ ننموده‌ و به‌آنها آدرس‌ هم‌ ندهيد. از عبارات‌ ساده‌ و مسلم‌ همراه‌ با مقادير و اعداد استفاده‌ كنيد. مثلا بنويسيد:"هشتادوشش‌ درصد ( 86%) بيماران‌ بعد از درمان‌ سلامت‌ خود را به‌ دست‌ آوردند"

در چكيده جملات‌ را طوري‌ ننويسيد كه‌ نياز باشد به‌ منبعي‌ آدرس‌ بدهيد ولي‌ اگر لازم‌ شد كه‌ درچكيده‌ به‌ منبعي‌ آدرس‌ دهيد بايد تمام‌ مشخصات‌ منبع‌ يعني‌: زمان‌ چاپ‌ ، نام‌ نويسندگان،‌ نام‌ مجله‌ و غيره‌ راذكر كنيد .

ادامه مقاله در ادامه مطلب ... :

ادامه نوشته

چگونه يك مقاله علمي بنويسيم؟ قسمت دوم

چگونه يك مقاله علمي بنويسيم؟

قسمت دوم

(منبع: ایران کنمفرانس)

آيين نگارش

چنان‏كه بيان شد، محقق بايد ابعاد سه گانه محتوايي، ساختاري و نگارشي مقاله را مورد توجه قرار دهد. آنچه تاكنون بيان شد، خلاصه‏اي از اصول محتوايي و ساختاري يك مقاله علمي بود. اكنون به بررسي اصول كلي آيين نگارش كه رعايت آن در تحرير مقاله علمي ضروري به نظر مي‏رسد، مي‏پردازيم.

الف) متن علمي تا حدّ ممكن بايد مختصر و مفيد باشد. به همين جهت لازم است از آوردن نقل قول‏هاي غيرضروري و حجم‏افزا، تفنن‏هاي شاعرانه و ذوقي، بيان‏هاي عاطفي واحساسي و گزافه‏نويسي اجتناب شود.

ب) از آوردن عبارت‏هاي مبهم، مغلق و پيچيده و واژه‏هاي نامأنوس بايد احتراز گردد.

ج) بايد از ذكر بندهاي طولاني و جمله‏هاي بلند خودداري شود.

د) مطالب بايد ساده، روان، جذاب و به گونه‏اي صريح و روشن بيان گردد.

ر) در نقل مطالب، ضروري است امانت‏داري را با ذكر مشخصات دقيق منبع رعايت نمود. هر چند در اين باب نبايد به دام افراط و تفريط - كه حمل بر فضل فروشي يا سهل‏انگاري است- افتاد.

ش) هر بخش از نوشته كه شامل يك انديشه و مطلب خاصي است، بايد در يك بند (پاراگراف) آورده شود.

ص) بايد از به كاربردن كلمات مترادف به جهت افزايش حجم اجتناب شود.

ط) بايد از به كاربردن افراطي حروف اضافه و حروف ربط در متن پرهيز گردد.

ع) بايد از به كاربردن تعبيرهاي نامناسب و عاميانه و استعمال الفاظ ناروا، ركيك و غيراخلاقي احتراز شود.


ادامه مقاله در ادامه مطلب ... :

ادامه نوشته

چگونه يك مقاله علمي بنويسيم؟ قسمت اول

چگونه يك مقاله علمي بنويسيم؟

قسمت اول

(منبع: ایران کنفرانس)

این اصول برای تمام علوم اعم از انسانی ، فنی مهندسی ، پزشکی ، هنر قابل استفاده است.

مقدمه

مقاله علمي معمولاً در نتيجه پژوهش منطقي، ژرف و متمركز نظري، عملي يا مختلط، به كوشش يك يا چند نفر در يك موضوع تازه و با رويكردي جديد با جهت دستيابي به نتايجي تازه، تهيه و منتشر مي‏گردد. (اعتماد و همكاران، 1381، ص2) چنين مقاله‏اي در واقع گزارشي است كه محقق از يافته‏هاي علمي و نتايج اقدامات پژوهشي خود براي استفاده ساير پژوهشگران، متخصصان و علاقه‏مندان به دست مي‏دهد.

تهيه گزارش از نتايج مطالعات و پژوهش‏هاي انجام شده، يكي از مهم‏ترين مراحل پژوهشگري به شمار مي‏رود؛ زيرا اگر پژوهشگر نتواند دستاوردهاي علمي خود را در اختيار ساير محققان قرار دهد، پژوهش او هر اندازه هم كه مهم باشد، به پيشرفت علم كمكي نخواهد كرد؛ چون رشد و گسترش هر عملي از طريق ارائه و به هم پيوستن دانشِ فراهم آمده از سوي فردفرد انديشمندان آن علم تحقق مي‏يابد.

همان طور كه پژوهشگر پيش از اقدام به پژوهش، نيازمند توجه و بررسي يافته‏هاي علمي پژوهشگران قبل از خود است تا بتواند يافته‏هاي علمي خود را گسترش بخشد، ديگران نيز بايد بتوانند به يافته‏هاي پژوهشي او دسترسي پيدا كنند و با استفاده از آنها فعاليت‏هاي علمي خود را سازمان داده، در ترميم و تكميل آن بكوشند.

از امتيازهاي مهم يك مقاله مي‏توان به مختصر ومفيد بودن، بِروز بودن و جامع بودن آن اشاره كرد؛ زيرا محقق مي‏تواند حاصل چندين ساله پژوهش خود در يك رساله، پايان‏نامه، پژوهش، يا حتي يك كتاب را به اختصار در يك مقاله علمي بيان كند تا پژوهشگران ديگر بتوانند با مطالعه آن مقاله از كليات آن آگاهي يابند و در صورت نياز بيشتر، به اصل آن تحقيقات مراجعه كنند.

بدين منظور، امروزه نشريات گوناگوني در زمينه‏هاي مختلف علمي- پژوهشي نشر مي‏يابد و مقاله‏هاي به چاپ رسيده در آنها، اطلاعات فراواني را در اختيار دانش پژوهان قرار مي‏دهند. لازم است محققان با شيوه تدوين مقالات علمي آشنا باشند تا بتوانند با استفاده از شيوه‏هاي صحيح، با سهولت، نتايج تحقيقات و مطالعات خود را به صورت مقاله در اختيار علاقه‏مندان قرار دهند.

نوشتن مقاله مستلزم رعايت اصولي در ابعاد مختلف محتوايي، ساختاري و نگارشي است.

ادامه مقاله در ادامه مطلب ...

ادامه نوشته

روش نگارش و تدوین مقالات علمی- پژوهشی

روش نگارش و تدوین مقالات علمی- پژوهشی

نویسنده: آقای دکتر قراملکی

منبع : ماهنامه معارف

اشاره  :

مرکز آموزش عالی معاونت امور اساتید، در سوم آذرماه سال جاری اقدام به برگزاری کارگاه «روش نگارش و تدوین مقالات علمی و پژوهشی» نمود که جناب آقای دکتر قراملکی اداره ی این کارگاه را به عهده داشتند، متن حاضر چکیده ای از این کارگاه می باشد. قابل ذکر است که در ابتدای این کارگاه که بیش از بیست تن از اساتید محترم گرایش مبانی نظری اسلام حضور داشتند. رئیس محترم مرکز آموزش عالی، حجت الاسلام و المسلمین آقای دکتر کلانتری سخنرانی نمودند که خلاصه این سخنرانی نیز در همین شماره پخش اخبار نهاد درج شده است.


معارف

امیرکلام، حضرت علی(ع) فرمود: «لاسنه أفضل من التحقیق»(1)

 

وظیفه ما در کارگاه تدوین مقالات علمی، تمرین یک کار حرفه ای است و این کارگاه، مکمل کارگاه تحقیق است که در آن به سه مطلب خواهیم پرداخت:

1) ضرورت تدوین مقاله پژوهشی:

عضویت در هیأت علمی دو مقوم دارد: یکی از آموزش و دیگر پژوهش که در یکدیگر تأثیر متقابل دارند. این پرسش را برای خودمان مطرح کنیم که سهم ما در پژوهش های استاندارد چقدر است؟ اگر سهم ما در پژوهش های استاندارد چقدر است؟ اگر سهم و حضور ما کم باشد و مقالات ما در داخل و خارج کم چاپ شود سه مشکل مهم خواهیم داشت:
1- اطلاق هیأت علمی بر ما مجاز خواهد بود نه حقیقت زیرا همانطور که عرض شد یکی از مقومات عضو هیأت علمی پژوهش است.


2- دچار بحران هویت خواهیم شد. دانشجویان و همکاران، ما را جدی تلقی نخواهند کرد و در بررسی ها، ممیزی ها و داوری ها دچار مشکل خواهیم شد.


3- مشکل ارتقاء رتبه خواهیم داشت. اگر چند مقاله علمی پژوهشی نداشته باشیم نمی توانیم ارتقاء پیدا کنیم. در عصر حاضر، جریان علم یعنی چاپ مقالات در مجلات استاندارد
.

ادامه مقاله در ادامه مطلب ... :

ادامه نوشته

كيف تكتب مقالاً أدبياً ؟

کیف تکتب مقالاً أدبياً

بقلم رياض بن سلمان السلطان

الجزء الأول

كنت متردداً في بداية مقالي هذا .. هل أكون مباشراً في الطرح ، وألقي فكرة المقال بلا مقدمة ، أو أن استجيب لانتفاضة القلب عندما أتحدث عن الأدب، أو أكتب ؟ !نعم ! يهتز القلب ، وتأخذ النفس من النشوة راحةً طارفة ؛ فبيني وبينه - الأدب - شجون وأطوار وساعات أنس خلت من ضواغط الحياة المزعجة .. فمهلاً بني قومي ؛ فمهلاً بني قومي !

ففي تلك الساعات تأرجح القلب في اللاشعور التي تجلل القلب الهدؤ، وتسيِّر معاني الجمال في فؤادي كمشية الحسناء من بيت جارتها (مر السحابة لا ريث و لا عجل ( ...!

الأدب : كالنجوم ؛ كلمات الليل الناعسة التي تصل العاشقين، وتورق السرور، والأنس في عيون المنادمين..!
كأنه زهور بجانب الغدير مصطفة حول معين استشعار الجمال المنشود ..!  تتطاير منه أحزان العمر، والأتراح السالفة ، ويجتمع شتات القلب، وتصبح الحياة أروع من بيضة ناصعة في روضة خضراء غناء.*

أريد في البداية أن نورد وصف المقال الذي أجمله أستاذنا الكبير د. حسين بن علي بن محمد . قال: ولعلنا نستطيع أن نجمل وصف المقالة فيما يلي :

1- قطعة نثرية محدودة الطول .

2- ينبغي أن تكون متسمة بالأصالة ، بمعنى التعبير عن الذات .

3- تقدم فكرة ، أو موضوعا ، أو قضية جديرة بالمناقشة .

4- يبرز فيها الانفعال الوجداني .

5- تحمل الإقناع ، والإمتاع .

6- عباراتها واضحة ، منتقاة .

7- فيها دقة الملاحظة ، و خفة الروح


المتبقي من المقال في الملحق ( ادامه مطلب ... )

ادامه نوشته